Dadus Governansau no Kestaun Étika
Data Governance refere ba polítika, prosesu, no sistema sira ne’ebé uza atu assegura katak dadus iha organizasaun sei geridu ho di’ak. Nia foka ba mantenimentukualidade dadus, seguransa, naran-proprietáriu (ownership), no kompliénsia** ho regulamentu legál. Governansaun efetivu garante katak dadus ne’e loos, konsistente, no asesu de’it ba utilizadór sira ne’ebé autorizadu..
Komponentu principais iha governansaun dadus mak inklui kualidade dadus, seguransa, naran-proprietáriu (ownership), kompliénsia ho lei hanesan GDPR,no polítika klaru kona-ba uza no fahe dadus. Por ezemplu, iha universidade, governansaun dadus define see mak bele asesu ba nota estudante sira, tempu hira mak dadus bele rai hela, no oinsa mak presiza proteje dadus husi vazamentu ka abuzu.
Dadus Prinsípiu Prinsipal iha Governansaun
- Presizaun Dadus – assegura katak dadus hotu-hotu loos no atualizadu.
- Responsabilidade – fó responsabilidade klaru ba jerasaun no jestaun dadus.
- Transparénsia – mantén vizibilidade klaru kona-ba oinsa uza dadus
- Kompliénsia–tuir lei no padrão proteksaun dadus
Kestaun Étika iha Jestaun Dadus
Kestaun étika refere ba responsabilidade moral bainhira halo koleksaun, rai, no uza dadus.rganizaun tenke trata informasaun utilizadór sira ho justisa no transparénsia.Ita tenke inklui hetan konsentu husi utilizadór, assegura privasidade,no evita diskriminasaun ka abuzu ba dadus.
Kestaun Étika Komúns:
- Kolekta dadus tanba la iha konsentu husi utilizadór.
- Fahe ka vende dadus ba parte katolu tanba la iha permisaun.
- Uza dadus pessoal atu halo manipulasaun ka vigilánsia ba ema.
- Bias iha algoritmu ne’ebé halo tratamentu la justu..
In short, both Dadus Governansaun and Prátika Étika iha Dadus importante tebes atu harii konfiansa, proteje direitu utilizadór, no garante justisa iha oinsa dadus uza iha sistema modernu.